USTAWA
z dnia 24 listopada 1995 r.
o nasiennictwie.
(Dz. U. z dnia 21 grudnia 1995 r.)
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. 1. Ustawa reguluje sprawy:
1) hodowli i oceny odmian roślin uprawnych,
2) praw i obowiązków hodowców odmian roślin oraz praw twórców tych odmian,
3) wytwarzania, obrotu oraz oceny i kontroli materiału siewnego.
2. Przepisów
ustawy nie stosuje się do rosnących w lesie drzew, krzewów i roślin
zielnych, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłącznego prawa hodowcy do
odmiany.
Art. 2. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1) odmiana
rośliny, zwana dalej "odmianą" - zbiorowość roślin w obrębie
botanicznej jednostki systematycznej najniższego znanego stopnia:
a) którą można określić przejawianymi właściwościami wynikającymi z określonego genotypu lub kombinacji genotypów,
b) którą można odróżnić od każdej innej zbiorowości roślin co najmniej jedną przejawiającą się właściwością,
c) która nie zmienia się po rozmnożeniu albo na końcu właściwego jej cyklu rozmnożeń lub krzyżowań,
2) mieszaniec
- odmianę wytwarzaną każdorazowo przez krzyżowanie określonych
zbiorowości roślin, zgodnie z określonym sposobem i kolejnością,
3) hodowla roślin - działalność zmierzającą do wytworzenia i zachowania odmian roślin uprawnych, obejmującą:
a) hodowlę twórczą, mającą na celu tworzenie nowych odmian,
b) hodowlę
zachowawczą, mającą na celu zachowanie charakterystycznych właściwości
oraz wyrównania i trwałości wytworzonych odmian,
4) twórca
odmiany, zwany dalej "twórcą" - osobę fizyczną, która wytworzyła lub
odkryła odmianę oryginalną, a w przypadku mieszańca - osobę fizyczną,
która wytworzyła lub odkryła jedną lub więcej zbiorowości roślin
wykorzystywanych przy rozpoczynaniu cyklu wytwarzania mieszańca lub
określiła sposób i kolejność krzyżowania tych zbiorowości,
5) hodowca
odmiany, zwany dalej "hodowcą" - osobę, która jest właścicielem roślin
tej odmiany lub ich części oraz dokumentacji niezbędnej do prowadzenia
hodowli zachowawczej odmiany,
6) materiał
siewny - rośliny lub ich części przeznaczone do siewu, sadzenia,
szczepienia i okulizacji lub tylko do rozmnażania roślin,
7) materiał szkółkarski - materiał siewny drzew i krzewów,
8) kwalifikowany
materiał siewny - materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej
odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny
mieszańca, o stwierdzonej przez Inspekcję Nasienną tożsamości odmiany,
zgodności z obowiązującymi wymaganiami jego wytwarzania oraz z
wymaganiami jakościowymi,
9) standardowy
materiał siewny - materiał siewny wytworzony w hodowli zachowawczej
odmiany albo stanowiący jego dalsze rozmnożenie lub materiał siewny
mieszańca o stwierdzonej przez jej hodowcę tożsamości odmiany,
zgodności z obowiązującymi wymaganiami jego wytwarzania oraz
wymaganiami jakościowymi,
10) handlowy materiał siewny - materiał siewny odpowiadający normom i innym wymaganiom jakościowym,
11) materiał
ze zbioru - rośliny lub ich części uzyskiwane z uprawy określonej
odmiany nie przeznaczone do stosowania jako materiał siewny,
12) urzędowe
badanie odmiany, zwane dalej "urzędowym badaniem" - badanie odmiany w
celu jej urzędowej rejestracji lub przyznania jej hodowcy wyłącznego
prawa do tej odmiany,
13) wartość gospodarcza
odmiany - korzyść, jaką odmiana, uwzględniając całość jej właściwości
wpływających na tę wartość, może przynieść w wytwarzaniu, przerobie,
obrocie i użytkowaniu produktów uzyskiwanych z jej uprawy; pojedyncze
niekorzystne właściwości odmiany mogą być wyrównane innymi korzystnymi
właściwościami,
14) obrót materiałem siewnym:
a) nabycie lub przyjęcie w komis materiału siewnego w celu jego sprzedaży,
b) oferowanie do sprzedaży i sprzedaż nabytego materiału siewnego,
c) oferowanie do sprzedaży i sprzedaż w zorganizowanych punktach materiału siewnego wytworzonego przez sprzedawcę,
d) przywóz materiału siewnego z zagranicy.
2. Rozróżnia się odmiany:
1) oryginalne - odznaczające się odrębnością, wyrównaniem i trwałością,
2) selekcjonowane
- nie różniące się istotnie od odmian macierzystych, odznaczające się
wyrównaniem, trwałością i hodowane przez innych hodowców niż hodowcy
odmian macierzystych.
3. Wśród odmian oryginalnych
wyróżnia się odmiany pochodne odkryte lub wytworzone z odmian
macierzystych lub z innych odmian pochodnych, które:
1) zachowują
przejawiane charakterystyczne właściwości odmiany macierzystej
wynikające z jej genotypu lub kombinacji genotypów, pomijając różnice
związane ze sposobem wytworzenia odmiany pochodnej,
2) są odrębne od odmiany macierzystej.
4. Za
odmianę macierzystą uważa się odmianę, w której odkryto lub z której
wytworzono odmianę pochodną albo z której wywiedziono odmianę
selekcjonowaną; odmiany pochodnej lub selekcjonowanej nie uważa się za
odmianę macierzystą.
5. Odmianę uważa się za
odrębną, jeżeli różni się istotnie od innych znanych odmian, w tym od
odmian zgłoszonych lub wpisanych do urzędowych rejestrów lub innych
urzędowych wykazów odmian albo do ksiąg lub innych wykazów ochrony
wyłącznego prawa do odmian.
6. Odmianę uważa się
za wyrównaną, jeżeli jej rośliny są wystarczająco podobne
charakterystycznymi dla niej właściwościami, przy uwzględnieniu sposobu
rozmnażania właściwego tej odmianie.
7. Odmianę
uważa się za trwałą, jeżeli jej charakterystyczne właściwości nie
zmieniają się po jej rozmnażaniu lub na końcu właściwego jej cyklu
rozmnożeń albo krzyżowań.
8. Odmiana chroniona - odmiana, do której uprawniony hodowca posiada w Rzeczypospolitej Polskiej wyłączne prawo.
Art. 3. Przepisy ustawy dotyczące twórcy odmiany stosuje się odpowiednio do współtwórców.
Art. 4. Do
postępowania w sprawach regulowanych w ustawie stosuje się przepisy
Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy
stanowią inaczej.
Rozdział 2
Ocena i rejestracja odmian
Art. 5. Rejestr
odmian roślin uprawnych, zwany dalej "rejestrem", jest urzędowym
wykazem oryginalnych i selekcjonowanych odmian tych roślin uprawnych,
które mają znaczenie w gospodarce narodowej.
Art. 6. 1. Odmianę
wpisuje się do rejestru po sprawdzeniu, czy odmiana oryginalna jest
odrębna, wyrównana i trwała, a odmiana selekcjonowana nie różni się
istotnie od odmiany macierzystej, z której ją wywiedziono, jest
wyrównana i trwała oraz jeżeli:
1) odmiana rośliny wymienionej w wykazie, o którym mowa w art. 23 pkt 2, ma zadowalającą wartość gospodarczą,
2) hodowca odmiany:
a) prowadzi
jej hodowlę zachowawczą lub zachowuje ją w inny sposób i posiada jej
materiał siewny w ilości co najmniej wystarczającej do urzędowych badań,
b) nadał jej nazwę.
2. Przepis ust. 1 pkt 1 nie dotyczy:
1) odmian selekcjonowanych wytworzonych z odmian macierzystych wpisanych do rejestru,
2) odmian drzew owocowych i krzewów jagodowych,
3) odmian przeznaczonych wyłącznie na eksport,
4) jeżeli wymagają tego porozumienia międzynarodowe, których stroną jest Rzeczpospolita Polska.
3. Wartość gospodarczą odmian roślin wieloletnich określonych w ust. 2 pkt 2 ocenia się po ich wpisaniu do rejestru.
Art. 7. Za
odmianę o zadowalającej wartości gospodarczej uważa się odmianę, co do
której można oczekiwać, że w odniesieniu do innych porównywalnych
odmian wpisanych do rejestru całością swych właściwości stanowi wyraźną
poprawę wartości gospodarczej w uprawie oraz w przerobie i użytkowaniu
materiału ze zbioru lub wyrobów wytworzonych z tego materiału.
Art. 8. 1. Nazwa odmiany:
1) powinna
umożliwiać utożsamianie odmiany i różnić się od nazw istniejących
odmian tej samej lub pokrewnej rośliny, w tym od nazwy odmian wpisanych
do rejestru lub objętych ochroną wyłącznego prawa do zarobkowego z niej
korzystania w kraju i w państwach, z którymi Rzeczpospolita Polska ma
porozumienie dotyczące nazw odmian,
2) nie
może wprowadzać w błąd co do właściwości odmiany i jej wartości
gospodarczej, a także hodowcy i miejsca pochodzenia odmiany, ani
składać się wyłącznie z cyfr,
3) nie może
naruszać prawa osób trzecich do znaków towarowych oraz innych praw do
używania oznaczeń materiału siewnego lub materiału ze zbioru.
2. Można używać tylko jednej nazwy odmiany zgłoszonej lub wpisanej do rejestru.
3. W
uzasadnionych przypadkach odmianie hodowanej w Rzeczypospolitej
Polskiej można nadać dodatkowe nazwy (synonimy), które po wpisaniu ich
do rejestru mogą być używane tylko do:
a) oferowania
do sprzedaży i do oznaczania materiału siewnego odmiany przeznaczonego
na eksport oraz zgłaszania tego materiału do uznania za materiał siewny
kwalifikowany,
b) zgłaszania odmiany za granicą do urzędowych rejestrów odmian i do przyznania wyłącznego prawa hodowcy do jego odmiany.
4. Nazwa
odmiany podlega ochronie od dnia wydania decyzji o wpisaniu jej do
rejestru do dnia wydania decyzji o jej skreśleniu z rejestru, a po tym
dniu trwa dopóty, dopóki materiał siewny lub materiał ze zbioru odmiany
znajduje się w obrocie lub w sprzedaży. Obowiązek stosowania nazwy
odmiany dotyczy każdego, kto jej materiał siewny i materiał ze zbioru
ocenia, oferuje do sprzedaży, zbywa lub reklamuje albo udziela
informacji dotyczących odmiany.
5. Do nazwy odmiany selekcjonowanej dodaje się określenie wskazujące na jej hodowcę.
Art. 9. Odmianę
hodowaną w kraju wpisuje się do rejestru na wniosek jej hodowcy, a
odmianę hodowaną za granicą - na wniosek przedstawiciela jej hodowcy w
Rzeczypospolitej Polskiej, upoważnionego na piśmie do reprezentowania
tego hodowcy we wszystkich sprawach związanych z rejestracją jego
odmian w Rzeczypospolitej Polskiej.
Art. 10. 1. Przed
wydaniem decyzji w sprawie wpisania odmiany do rejestru podlega ona
urzędowym badaniom i ocenie, chyba że z wniosku o wpisanie odmiany do
rejestru wynika, że nie zostały spełnione wymagania określone w art. 6
ust. 1.
2. Jeżeli do rejestru zgłoszono dwie lub
więcej odmian oryginalnych nie różniących się istotnie od siebie, do
rejestru wpisuje się odmianę zgłoszoną wcześniej.
Art. 11. 1. Zgłoszenie
odmiany do rejestru, jej urzędowe badanie, wpisanie do rejestru i
utrzymywanie jej wpisu w rejestrze podlega opłacie rejestrowej.
2. Jeżeli
hodowca odmiany zgłoszonej do rejestru zalega ponad 30 dni z
uiszczeniem opłaty rejestrowej za urzędowe badanie tej odmiany, można
nie rozpoczynać lub przerwać to badanie.
3. W
uzasadnionych gospodarczo przypadkach lub jeżeli wynika to z porozumień
międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska jest stroną, Minister
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej może całkowicie lub częściowo
zwolnić hodowcę odmiany z obowiązku uiszczenia opłaty rejestrowej.
Art. 12. 1. Hodowcy przysługuje prawo wglądu do rejestru w odniesieniu do jego odmiany.
2. Udostępnienie
instytucjom lub organizacjom zagranicznym danych i informacji zawartych
w rejestrze może następować tylko w przypadkach określonych
odpowiednimi porozumieniami międzynarodowymi, których stroną jest
Rzeczpospolita Polska.
Art. 13. 1. Wszelkie
sprawy związane z urzędowym badaniem i oceną odmian, prowadzeniem
rejestru, przyznawaniem hodowcy wyłącznego prawa do odmiany oraz z
lustracją hodowli odmian należą do właściwości Centralnego Ośrodka
Badania Odmian Roślin Uprawnych, zwanego dalej "Centralnym Ośrodkiem".
2. Centralny
Ośrodek może zlecać przeprowadzanie urzędowych badań odmian innym
wykonawcom, a także uznawać za równorzędne badania przeprowadzone przez
inne osoby fizyczne lub prawne albo jednostki organizacyjne nie
posiadające osobowości prawnej.
Art. 14. 1. Centralny
Ośrodek jest państwową jednostką organizacyjną podległą Ministrowi
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i ma prawo używania pieczęci
okrągłej z godłem państwa.
2. Centralny Ośrodek
prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych przepisami prawa
budżetowego dla państwowej jednostki budżetowej.
Art. 15. Minister
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia, nada
Centralnemu Ośrodkowi statut, w którym określi jego organizację,
szczegółowe zadania oraz tryb działania.
Art. 16. 1. Hodowcę
odmiany zgłoszonej do rejestru i przyjętej do urzędowego badania
obowiązuje w określonych przez Centralny Ośrodek terminach:
1) nadanie odmianie nazwy,
2) dostarczenie
nieodpłatnie materiału siewnego do urzędowego badania odmiany o
określonej jakości i w minimalnej ilości niezbędnej do przeprowadzania
badań,
3) udzielenie informacji i wyjaśnień potrzebnych do urzędowego badania i oceny odmiany,
4) umożliwienie lustracji hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania jej w inny sposób.
2. Przy przeprowadzaniu lustracji hodowli zachowawczej odmiany jej hodowcę obowiązuje:
1) umożliwienie przeglądu roślinnych materiałów hodowlanych i hodowlanego materiału siewnego,
2) udostępnienie do wglądu niezbędnej dokumentacji hodowlanej,
3) umożliwienie
zapoznania się z warunkami organizacyjnymi i technicznymi prowadzenia
hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania jej w inny sposób,
4) udzielenie informacji i wyjaśnień w sprawach wymienionych w pkt 1-3.
3. Jeżeli
nastąpiła zmiana hodowcy odmiany, nowy hodowca jest obowiązany
zawiadomić o tym Centralny Ośrodek w terminie do 30 dni.
Art. 17. 1. Wpisanie
odmiany do rejestru, odmowa wpisania i skreślenie odmiany z rejestru
następuje w drodze decyzji Dyrektora Centralnego Ośrodka, po
zasięgnięciu opinii odpowiedniej komisji do spraw rejestracji odmian.
2. W
skład komisji powinni wchodzić rzeczoznawcy oraz przedstawiciele
organizacji naukowych, zawodowych i gospodarczych zainteresowanych
użytkowaniem odmian, wskazani przez właściwe organy, z tym że co
najmniej jeden członek komisji powinien być specjalistą z zakresu
genetyki i hodowli roślin.
3. Minister Rolnictwa i
Gospodarki Żywnościowej tworzy i znosi komisje odpowiednie dla rośliny
uprawnej i grupy pokrewnych roślin.
Art. 18. 1. Po wpisaniu odmiany do rejestru, jej hodowcy wydaje się świadectwo wpisania odmiany do rejestru.
2. Twórcy
odmiany oryginalnej, wytworzonej w kraju lub częściowo za granicą albo
odkrytej w kraju, wydaje się świadectwo jej wytworzenia lub odkrycia.
Art. 19. 1. Przeprowadza się stałe lub okresowe, urzędowe badanie i ocenę odmiany wpisanej do rejestru.
2. Przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio.
Art. 20. Odmianę skreśla się z rejestru, jeżeli:
1) nie jest tożsama, wyrównana lub trwała,
2) hodowca odmiany:
a) zgłosił wniosek o skreślenie jej z rejestru,
b) zaprzestał
prowadzenia jej hodowli zachowawczej lub zachowania jej w inny sposób
albo nie posiada jej materiału siewnego w ilości wystarczającej do
urzędowego badania.
Art. 21. Odmianę można skreślić z rejestru, jeżeli:
1) przestała
mieć zadowalającą wartość gospodarczą w zastosowaniu do odmian, u
których ta wartość stanowi warunek wpisania lub utrzymania w rejestrze,
2) hodowca odmiany:
a) nie dostarcza materiału siewnego lub informacji potrzebnych do jej urzędowego badania i oceny,
b) nie zezwolił na przeprowadzenie lustracji hodowli zachowawczej odmiany lub zachowania jej w inny sposób,
c) zaprzestał wytwarzania materiału siewnego odmiany,
d) zalega ponad sześć miesięcy z uiszczeniem opłat rejestrowych,
e) nie nadał odmianie nowej nazwy, gdy nie spełnia ona obowiązujących wymagań.
Art. 22. Jeżeli
osoba nieuprawniona zgłosiła wniosek o wpisanie odmiany oryginalnej do
rejestru lub jeżeli taką odmianę wpisano do rejestru na wniosek tej
osoby, hodowca odmiany może żądać:
1) odmowy wpisania lub skreślenia odmiany z rejestru,
2) wpisania odmiany do rejestru na jego rzecz, z tym że:
a) za datę zgłoszenia wniosku o wpisanie odmiany do rejestru przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku przez osobę nieuprawnioną,
b) uznaje
się dokumentację dostarczoną przez osobę nieuprawnioną i poniesione
przez nią opłaty rejestrowe oraz wyniki urzędowego badania odmiany.
Art. 23. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia:
1) wykaz roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru,
2) wykaz roślin uprawnych, których wpisanie do rejestru wymaga stwierdzenia zadowalającej wartości gospodarczej,
3) wykaz
roślin uprawnych, których odmiany, określone w art. 6 ust. 2 pkt 2 i 4,
wpisuje się do rejestru bez stwierdzenia zadowalającej wartości
gospodarczej,
4) szczegółowe wymagania
obowiązujące przy zgłaszaniu, wpisywaniu i skreślaniu odmian z
rejestru, nadawaniu im nazw, urzędowym badaniu odmian, prowadzeniu
rejestru oraz przy dokonywaniu lustracji hodowli lub zachowania w inny
sposób odmian zgłoszonych lub wpisanych do rejestru,
5) zakres działania komisji, o których mowa w art. 17 ust. 3,
6) stawki opłaty rejestrowej i terminy ich uiszczania - w porozumieniu z Ministrem Finansów.
Rozdział 3
Wyłączne prawo do odmiany
Art. 24. 1. Wyłączne prawo zarobkowego korzystania z odmiany, zwane dalej "wyłącznym prawem", przysługuje jej hodowcy, jeżeli:
1) jest on twórcą odmiany lub
2) twórca
odmiany wytworzył ją lub odkrył w ramach umowy o pracę lub innej umowy
z hodowcą, o ile umowa nie stanowiła inaczej.
2. Hodowca odmiany, któremu przysługuje wyłączne prawo, lub jego następca prawny zwany jest dalej "uprawnionym hodowcą".
Art. 25. 1. Wyłączne prawo obejmuje prowadzenie hodowli zachowawczej odmiany chronionej, a w odniesieniu do jej materiału siewnego:
1) wytwarzanie i rozmnażanie oraz przygotowanie do rozmnażania,
2) oferowanie do sprzedaży, sprzedaż i wszelką inną formę zbywania,
3) eksport i import,
4) przechowywanie do celów wymienionych w pkt 1-3.
2. Jeżeli
uprawniony hodowca nie miał właściwej sposobności wykonywania
wyłącznego prawa w odniesieniu do materiału siewnego chronionej
odmiany, prawo to odnosi się do materiału ze zbioru tej odmiany.
3. Wyłączne prawo odnosi się także do:
1) odmian
pochodnych odkrytych lub wytworzonych bezpośrednio lub pośrednio z
chronionej odmiany macierzystej, przy czym za pośrednie odkrycie lub
wytworzenie odmiany pochodnej uważa się jej odkrycie lub wytworzenie:
a) z odmiany pochodnej chronionej odmiany macierzystej lub
b) z odmiany nie różniącej się istotnie od chronionej odmiany macierzystej,
2) odmian, które nie różnią się istotnie od odmiany chronionej,
3) odmian, których wytworzenie wymaga powtarzalnego używania chronionej odmiany lub odmian wymienionych w pkt 2.
4. Wyłączne prawo nie dotyczy materiału siewnego i materiału ze zbioru:
1) sprzedanego
lub zbytego w inny sposób przez uprawnionego hodowcę lub za jego zgodą,
chyba że materiał został wykorzystany przez nabywcę w celu:
a) ponownego wytworzenia materiału siewnego,
b) eksportu
z zachowaniem warunków umożliwiających wytworzenie materiału siewnego
danej odmiany w kraju, który nie chroni wyłącznego prawa uprawnionego
hodowcy do odmian tego samego rodzaju lub gatunku rośliny,
2) przeznaczonego:
a) do celów doświadczalnych,
b) na własne niezarobkowe potrzeby,
c) do
tworzenia nowych odmian nie będących odmianami pochodnymi odmiany
chronionej i korzystania z nich w celach zarobkowych, w zakresie
określonym w ust. 1 pkt 1-4 i ust. 2,
d) do tworzenia odmian pochodnych i odmian wymagających powtarzalnego używania odmiany chronionej.
Art. 26. 1. Posiadacz
gruntów może, bez zgody uprawnionego hodowcy, stosować materiał ze
zbioru jako materiał siewny odmiany chronionej lub odmian wymienionych
w art. 25 ust. 3 pkt 1 i 2.
2. Przepis ust. 1
dotyczy materiału ze zbioru wytworzonego i zastosowanego jako materiał
siewny na gruntach tego samego posiadacza.
3. Posiadacz
uiszcza uprawnionemu hodowcy uzgodnione wynagrodzenie za zastosowanie
materiału ze zbioru jako materiału siewnego. Wynagrodzenie to powinno
być niższe od opłaty licencyjnej za korzystanie z materiału siewnego
odmiany chronionej.
4. Wynagrodzenie wymienione w
ust. 3 nie przysługuje, jeżeli materiału ze zbioru odmiany chronionej
użyto jako materiału siewnego w ilości potrzebnej na obsianie lub
obsadzenie:
1) uprawy gruntowej rośliny rolniczej - do 50 ha,
2) rośliny uprawnej nie wymienionej w pkt 1 - do 1 ha,
3) uprawy pod osłonami każdej rośliny uprawnej - do 200 m2.
Art. 27. Uprawniony
hodowca korzysta również z praw nie uregulowanych w ustawie, jeżeli
wynikają one z porozumień międzynarodowych, których stroną jest
Rzeczpospolita Polska.
Art. 28. 1. Wyłączne prawo:
1) odnosi
się do odmian roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do
rejestru, a do odmian wszystkich roślin - po upływie pięciu lat od dnia
wejścia w życie w Rzeczypospolitej Polskiej Aktu z dnia 19 marca 1991
r. Międzynarodowej konwencji o ochronie nowych odmian roślin,
2) rozpoczyna się od dnia jego przyznania,
3) trwa 30 lat w odniesieniu do odmian winorośli oraz drzew i ich podkładek,
4) trwa 25 lat w odniesieniu do odmian nie wymienionych w pkt 3.
2. Wyłączne prawo jest dziedziczne lub zbywalne w drodze umowy zawartej w formie pisemnej.
Art. 29. 1. Jeżeli odmianę wspólnie wytworzono lub odkryto u dwóch lub więcej hodowców, wyłączne prawo przysługuje im łącznie.
2. Po
przyznaniu wyłącznego prawa każdy ze współuprawnionych może, bez zgody
pozostałych współuprawnionych, korzystać z wyłącznego prawa i dochodzić
roszczeń z powodu jego naruszenia, z tym że do przeniesienia,
udzielenia licencji lub innego rozporządzenia wspólnym prawem wymagana
jest zgoda wszystkich współuprawnionych. Współuprawnieni mogą inaczej
regulować wzajemne prawa i obowiązki.
Art. 30. 1. Przyznanie wyłącznego prawa następuje na wniosek hodowcy odmiany.
2. Wyłączne prawo przyznaje się, jeżeli:
1) odmiana jest nowa, odrębna, wyrównana i trwała,
2) hodowca nadał odmianie nazwę odpowiadającą obowiązującym wymaganiom.
3. Odmianę
uważa się za nową, jeżeli przed zgłoszeniem wniosku o przyznanie
wyłącznego prawa jej hodowca nie sprzedał lub w inny sposób nie
przekazał do wykorzystania w celach zarobkowych materiału siewnego lub
materiału ze zbioru albo nie wyraził na to zgody:
1) w kraju - przez okres dłuższy niż jeden rok,
2) za
granicą - przez okres dłuższy niż sześć lat co do odmian drzew i ich
podkładek, a przez okres dłuższy niż cztery lata co do odmian innych
roślin.
4. Nie uważa się za wykorzystywanie w
celach zarobkowych materiału siewnego lub materiału ze zbioru odmiany,
jeżeli w umowie zawartej z hodowcą odmiany postanowiono, że materiał
mogący służyć do wytworzenia materiału siewnego nie może być zbywany
osobom trzecim.
Art. 31. 1. Pierwszeństwo do przyznania wyłącznego prawa ustala się według daty otrzymania wniosku o jego przyznanie.
2. Hodowca,
który złożył wniosek o przyznanie za granicą wyłącznego prawa, może
korzystać w kraju z prawa pierwszeństwa do przyznania wyłącznego prawa
w okresie dwunastu miesięcy od daty najwcześniejszego złożenia wniosku
za granicą.
3. Przepis ust. 2 dotyczy wniosków o
przyznanie wyłącznego prawa, złożonych w państwach będących stronami
odpowiednich porozumień międzynarodowych, których stroną jest
Rzeczpospolita Polska.
Art. 32. 1. Hodowca, który złożył wniosek o przyznanie wyłącznego prawa, korzysta z tymczasowego wyłącznego prawa od daty jego złożenia.
2. Przepisy dotyczące wyłącznego prawa stosuje się odpowiednio do tymczasowego wyłącznego prawa.
3. Tymczasowe wyłączne prawo ustaje z dniem podjęcia decyzji o przyznaniu lub odmowie przyznania wyłącznego prawa.
Art. 33. 1. Przed
przyznaniem wyłącznego prawa przeprowadza się urzędowe badanie w celu
stwierdzenia, czy odmiana jest odrębna, wyrównana i trwała, chyba że
uznano za wystarczające wyniki badań i inne informacje dostarczone
przez hodowcę ubiegającego się o przyznanie wyłącznego prawa. Przepis
art. 13 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
2. Uprawniony
hodowca powinien dostarczyć terminowo i na własny koszt materiał siewny
oraz udzielić informacji i wyjaśnień niezbędnych do badania odmiany, w
przeciwnym razie może to stanowić podstawę odmowy przyznania wyłącznego
prawa.
3. Jeżeli nastąpiła zmiana uprawnionego
hodowcy odmiany, nowy uprawniony hodowca jest obowiązany powiadomić o
tym Centralny Ośrodek w terminie do 30 dni.
Art. 34. Zgłoszenie
wniosku o przyznanie wyłącznego prawa, urzędowe badanie odmiany oraz
przyznanie i utrzymywanie wyłącznego prawa podlega opłacie, zwanej
dalej "opłatą za ochronę".
Art. 35. 1. Dyrektor
Centralnego Ośrodka w drodze decyzji przyznaje, odmawia przyznania lub
stwierdza nieważność wyłącznego prawa albo pozbawia uprawnionego
hodowcę tego prawa.
2. Nieważność wyłącznego prawa stwierdza się, jeżeli:
1) odmiana w dniu przyznania wyłącznego prawa nie była nowa, odrębna,
2) odmiana
w dniu przyznania wyłącznego prawa nie była wyrównana lub trwała, a
przyznano je na podstawie informacji i dokumentów dostarczonych przez
jej uprawnionego hodowcę,
3) wyłączne prawo przyznano osobie nieuprawnionej.
3. Pozbawienie
uprawnionego hodowcy wyłącznego prawa następuje przy zastosowaniu
odpowiednio przepisów art. 20 pkt 1 i art. 21 pkt 2 lit. a), pkt 2 lit.
d) lub pkt 2 lit. e) albo w przypadku, gdy uprawniony hodowca zgłosił
rezygnację z wyłącznego prawa.
Art. 36. 1. Centralny
Ośrodek prowadzi księgę ochrony wyłącznego prawa do odmian, zwaną dalej
"księgą", oraz spis odmian zgłoszonych do przyznania wyłącznego prawa,
zwany dalej "spisem".
2. Księga jest urzędowym wykazem chronionych odmian i uprawnionych hodowców.
3. Spis
jest urzędowym wykazem odmian zgłoszonych do przyznania wyłącznego
prawa i uprawnionych hodowców posiadających tymczasowe wyłączne prawo
do tych odmian.
4. Przepisy art. 12 dotyczące rejestru stosuje się odpowiednio do księgi i spisu.
5. Uprawnionemu
hodowcy wydaje się świadectwo przyznania wyłącznego prawa, a na jego
wniosek świadectwo tymczasowego wyłącznego prawa.
Art. 37. Nazwa
odmiany, do której złożono wniosek o przyznanie wyłącznego prawa,
podlega ochronie od dnia złożenia wniosku. Przepisy art. 8 ust. 4
stosuje się odpowiednio.
Art. 38. 1. Uprawniony
hodowca może, w drodze umowy licencyjnej, udzielić innej osobie
upoważnienia (licencji) do korzystania z wyłącznego prawa.
2. Umowa licencyjna wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.
3. Jeżeli
uprawniony hodowca udzielił licencji pełnej, licencjobiorca ma prawo
niewyłącznego korzystania ze wszystkich uprawnień przysługujących
uprawnionemu hodowcy, wymienionych w art. 25 ust. 1-3, w art. 26 ust. 3
z zastrzeżeniem art. 26 ust. 4 oraz art. 27, chyba że w umowie
licencyjnej postanowiono inaczej.
4. Korzystający z licencji może udzielić sublicencji tylko za zgodą uprawnionego hodowcy wyrażoną w formie pisemnej.
5. Udzielenie
licencji niewyłącznej nie wyklucza możliwości udzielania dalszych
licencji na korzystanie z wyłącznego prawa, a także jednoczesnego
korzystania z wyłącznego prawa przez uprawnionego hodowcę, chyba że w
umowie licencyjnej postanowiono inaczej.
6. W
przypadku udzielenia licencji obejmującej uprawnienia do prowadzenia
hodowli zachowawczej umowa staje się skuteczna wobec osób trzecich z
dniem wpisania jej do księgi lub spisu.
7. Licencjobiorca
wyłączny może na równi z licencjodawcą dochodzić roszczeń z powodu
naruszenia wyłącznego prawa, chyba że umowa licencyjna stanowi inaczej.
Art. 39. 1. Jeżeli
uprawniony hodowca lub licencjobiorca nie zachowują chronionej odmiany
lub odmiany określonej w art. 25 ust. 3 albo nie dostarczają na rynek
materiału siewnego lub materiału ze zbioru, Minister Rolnictwa i
Gospodarki Żywnościowej może udzielić, w drodze decyzji, licencji
przymusowej innej osobie na korzystanie z wyłącznego prawa, określając
jednocześnie szczegółowe wymagania dotyczące korzystania z tego prawa
oraz obowiązki uprawnionego hodowcy wobec licencjobiorcy.
2. Licencja
przymusowa ma charakter niewyłączny i nie ogranicza prawa uprawnionego
hodowcy do udzielania licencji określonej w art. 38 ust. 1-4.
Art. 40. Jeżeli
osoba nieuprawniona zgłosiła wniosek o przyznanie wyłącznego prawa lub
jeżeli przyznano to prawo osobie nieuprawnionej, hodowca odmiany może
żądać:
1) odmowy przyznania wyłącznego prawa lub jego unieważnienia,
2) przyznania mu wyłącznego prawa, z tym że:
a) za datę zgłoszenia wniosku o przyznanie wyłącznego prawa przyjmuje się datę zgłoszenia wniosku przez osobę nieuprawnioną,
b) uznaje
się dokumentację dostarczoną przez osobę nieuprawnioną i poniesione
przez nią opłaty za ochronę, a także wyniki urzędowego badania
odrębności, wyrównania i trwałości.
Art. 41. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia:
1) określi
szczegółowe wymagania obowiązujące przy składaniu wniosku o przyznanie
wyłącznego prawa i urzędowym badaniu odmian, przyznawaniu i pozbawianiu
wyłącznego prawa oraz przy prowadzeniu księgi i spisu,
2) określi stawki opłaty za ochronę i sposób ich pobierania - w porozumieniu z Ministrem Finansów.
Rozdział 4
Wytwarzanie materiału siewnego
Art. 42. 1. Wytwarzanie
kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego rozpoczyna się od
materiału siewnego wytworzonego przez hodowcę danej odmiany w hodowli
zachowawczej i stanowi jedno lub kilka jego rozmnożeń; w mieszańcu
wytwarzanie tego materiału obejmuje wytwarzanie składników mieszańca
oraz ich krzyżowanie.
2. W wytwarzaniu kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego powinny być spełnione warunki zapewniające w szczególności:
1) utrzymanie tożsamości i czystości odmiany,
2) zabezpieczenie przed porażeniem chorobami i szkodnikami przenoszonymi przez materiał siewny,
3) uzyskiwanie materiału siewnego o jakości zgodnej z obowiązującymi wymaganiami lub normami.
Art. 43. 1. W
celu ochrony roślinnych materiałów hodowlanych i upraw nasiennych przed
szkodliwym wpływem innych odmian lub innych roślin uprawnych albo upraw
porażonych chorobami, wojewoda na wniosek zainteresowanego i po
zasięgnięciu opinii właściwych rad gmin może, w drodze rozporządzenia,
wprowadzić zakaz uprawiania niektórych roślin uprawnych lub ich odmian
albo zakaz stosowania materiału siewnego o nieodpowiedniej zdrowotności
lub zakaz umieszczania uli z pszczołami na gruntach rolnych położonych
w pobliżu chronionych upraw.
2. Zakaz powinien być
wprowadzony i podany do wiadomości w takim terminie, aby mógł być
uwzględniony przed dokonaniem siewu lub sadzenia na gruntach rolnych
objętych zakazem.
3. Warunkiem wprowadzenia zakazu
jest zapewnienie zainteresowanym posiadaczom gruntów rolnych możliwości
nabycia odpowiedniego materiału siewnego.
4. Jeżeli
pomimo zakazu dokonano siewu lub sadzenia nieodpowiednim materiałem
siewnym, wojewoda w drodze decyzji nakaże posiadaczowi gruntu rolnego
zniszczenie w określonym terminie zasiewów lub zasadzeń.
Art. 44. 1. Wojewoda, na wniosek zainteresowanego i po zasięgnięciu opinii właściwych rad gmin, może, w drodze rozporządzenia:
1) tworzyć i znosić rejony zamknięte wytwarzania kwalifikowanego materiału siewnego odmian ziemniaka,
2) ustalać
podmioty gospodarcze organizujące na zasadzie wyłączności wytwarzania
ziemniaka i skup kwalifikowanego materiału siewnego odmian ziemniaka w
tych rejonach.
2. Podmioty gospodarcze wymienione w ust. 1 pkt 2 są obowiązane do:
1) lustracji upraw ziemniaka,
2) doradztwa oraz szkolenia osób uprawiających ziemniaka,
3) sprzedaży
posiadaczom gruntów rolnych kwalifikowanego materiału siewnego odmian
ziemniaka w ilościach niezbędnych do zasadzenia całej powierzchni upraw
ziemniaka.
3. Posiadacze gruntów rolnych w rejonie zamkniętym są obowiązani:
1) stosować wyłącznie materiał siewny ziemniaka o zdrowotności odpowiadającej materiałowi kwalifikowanemu,
2) umożliwiać przeprowadzanie lustracji upraw ziemniaka przez podmioty gospodarcze wymienione w ust. 1 pkt 2.
Art. 45. 1. Wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych i krzewów jagodowych wymaga zezwolenia.
2. Zezwolenie
wymienione w ust. 1 wydaje dyrektor właściwego terytorialnie okręgowego
inspektoratu Inspekcji Nasiennej na wniosek zainteresowanego producenta
po sprawdzeniu, czy spełnia on warunki właściwego wytwarzania materiału
szkółkarskiego, a szczególnie czy jest posiadaczem gruntu do
prowadzenia tej produkcji oraz czy posiada znajomość jej technologii i
przepisów dotyczących wytwarzania i zbywania materiału szkółkarskiego.
3. Zezwolenia
mogą dotyczyć wytwarzania materiału szkółkarskiego bez ograniczeń lub
mogą ograniczać jego zakres do określonych roślin uprawnych lub
kategorii materiału szkółkarskiego (drzewek, krzewów, podkładek,
zrazów, nasion).
4. Dyrektor okręgowego
inspektoratu Inspekcji Nasiennej może cofnąć zezwolenie w całości lub w
części, jeśli producent nie przestrzega przepisów i wymagań
obowiązujących w wytwarzaniu bądź zbywaniu materiału szkółkarskiego
albo nie uiszcza obowiązujących opłat hodowlanych.
Art. 46. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze zarządzenia:
1) wymagania dotyczące wytwarzania kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego,
2) wykaz norm materiału siewnego, których stosowanie w ocenie i obrocie jest obligatoryjne,
3) wymagania jakościowe materiału siewnego nie objęte normami.
Rozdział 5
Ocena i kontrola materiału siewnego
Art. 47. 1. Ocena
materiału siewnego polega na sprawdzeniu, czy uprawy nasienne
odpowiadają wymaganiom obowiązującym w wytwarzaniu materiału siewnego
oraz czy materiał siewny odpowiada wymaganiom jakościowym.
2. Ocena materiału siewnego obejmuje sprawdzenie:
1) upraw nasiennych, zwane dalej "oceną polową",
2) jakości siewnej nasion, zwane dalej "oceną laboratoryjną",
3) zdrowotności sadzeniaków ziemniaka lub innego materiału siewnego, zwane dalej "oceną weryfikacyjną",
4) tożsamości i czystości odmianowej materiału siewnego, zwane dalej "oceną tożsamości",
5) cech zewnętrznych materiału siewnego, zwane dalej "oceną cech zewnętrznych".
3. Oceny materiału siewnego dokonuje się na wniosek zainteresowanego.
Art. 48. 1. Na
podstawie wyników oceny materiału siewnego wydaje się świadectwo o
uznaniu lub nieuznaniu go za materiał siewny kwalifikowany, warunkowo
kwalifikowany, standardowy, handlowy lub za mieszankę materiału
siewnego, zwane dalej "świadectwem".
2. Za kwalifikowany lub standardowy można uznać materiał siewny odpowiadający normom i innym wymaganiom jakościowym:
1) odmian wpisanych do rejestru,
2) odmian skreślonych z rejestru przez okres dwóch lat po roku, w którym skreślono odmianę,
3) dopuszczony do obrotu, zgodnie z art. 66 ust. 2 pkt 1 i 2, na okres dłuższy niż rok,
4) wytwarzany z przeznaczeniem wyłącznie na eksport.
3. Za
warunkowo kwalifikowany można uznawać materiał siewny odmian
zgłoszonych do rejestru w okresie od przyjęcia ich do urzędowych badań
do podjęcia decyzji o wpisaniu lub odmowie wpisania odmiany do
rejestru. Za warunkowo kwalifikowany można uznać również materiał
siewny, którego wytwarzanie rozpoczęto przed podjęciem decyzji o
odmowie wpisania odmiany do rejestru.
4. Po
wpisaniu odmiany do rejestru warunkowo kwalifikowany materiał siewny
tej odmiany uznaje się, na wniosek zainteresowanego, za kwalifikowany
materiał siewny.
5. W razie odmowy wpisania
odmiany do rejestru, warunkowo kwalifikowany materiał siewny tej
odmiany uznaje się, na wniosek zainteresowanego, za materiał siewny
kwalifikowany w najniższym stopniu kwalifikacji.
6. Warunkowo
kwalifikowanego materiału siewnego nie uznaje się za kwalifikowany
materiał siewny, jeżeli przyczyną odmowy wpisania odmiany do rejestru
był brak odrębności odmiany zgłoszonej jako oryginalna lub jeżeli jej
wartość gospodarcza jest mniejsza od wartości gospodarczej wszystkich
odmian wpisanych do rejestru.
7. Za handlowy
materiał siewny można uznać materiał siewny znanej lub nieznanej
odmiany odpowiadający normom i innym wymaganiom jakościowym.
8. Za
kwalifikowaną lub standardową mieszankę materiału siewnego można uznać
mieszankę sporządzoną z dopuszczonego do obrotu kwalifikowanego lub
standardowego materiału siewnego o określonym udziale poszczególnych
składników tej mieszanki.
9. Za handlową mieszankę
materiału siewnego można uznać mieszankę sporządzoną ze składników
dopuszczonych do obrotu o określonym ich udziale, w której przynajmniej
jeden składnik stanowi handlowy materiał siewny.
Art. 49. 1. Materiał
siewny zgłoszony do uznania za materiał siewny kwalifikowany, warunkowo
kwalifikowany lub standardowy podlega ocenie polowej oraz ocenie
laboratoryjnej lub ocenie cech zewnętrznych i może podlegać ocenie
tożsamości lub ocenie weryfikacyjnej.
2. Materiał siewny zgłoszony do uznania za handlowy podlega ocenie laboratoryjnej lub ocenie cech zewnętrznych.
3. Materiał
siewny zgłoszony do uznania za mieszankę materiału siewnego podlega
ocenie laboratoryjnej w celu sprawdzenia udziału poszczególnych
składników tej mieszanki.
4. Świadectwo uznające
mieszankę materiału siewnego za kwalifikowaną lub handlową można wydać
na podstawie świadectw oceny laboratoryjnej poszczególnych składników
mieszanki oraz ich udziału w mieszance.
Art. 50. Do
zgłoszenia materiału siewnego mieszańca w celu uznania go za materiał
siewny kwalifikowany lub warunkowo kwalifikowany należy dołączyć opis
składników rodzicielskich mieszańca do wyłącznego wykorzystania w
ocenie polowej.
Art. 51. Ocenę materiału siewnego, z zastrzeżeniem art. 55 ust. 1, 2 i 4, oraz jego kontrolę wykonuje Inspekcja Nasienna.
Art. 52. 1. Inspekcja
Nasienna jest organem administracji państwowej podległym Ministrowi
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i ma prawo używania pieczęci
okrągłej z godłem państwa.
2. Inspekcja Nasienna
prowadzi gospodarkę finansową na zasadach określonych przepisami prawa
budżetowego dla państwowej jednostki budżetowej.
3. Organami
Inspekcji Nasiennej są: Dyrektor Centralnego Inspektoratu Inspekcji
Nasiennej, zwany dalej "Dyrektorem Centralnego Inspektoratu", oraz
dyrektorzy okręgowych inspektoratów Inspekcji Nasiennej, zwani dalej
"dyrektorami okręgowych inspektoratów".
4. W
postępowaniu administracyjnym organem pierwszej instancji jest dyrektor
okręgowego inspektoratu, a organem drugiej instancji Dyrektor
Centralnego Inspektoratu.
Art. 53. Minister
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej, w drodze rozporządzenia, nada
Inspekcji Nasiennej statut, w którym określi jej organizację i
szczegółowe zadania oraz tryb działania.
Art. 54. Dyrektor Centralnego Inspektoratu kieruje działalnością Inspekcji Nasiennej, w tym:
1) ustala metody oceny i kontroli materiału siewnego,
2) określa stopnie kwalifikacji materiału siewnego,
3) określa wykaz roślin uprawnych, których materiał siewny może być uznawany za standardowy,
4) ustala wykaz odmian, których materiał siewny może być uznany za kwalifikowany, warunkowo kwalifikowany lub standardowy,
5) określa materiał siewny podlegający ocenie tożsamości lub weryfikacyjnej,
6) ustala, które dokumenty oceny materiału siewnego wystawione za granicą obowiązują w kraju,
7) ustala rodzaje i wzory świadectw,
8) ustala tryb i szczegółowe warunki wydawania zezwoleń:
a) na wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych i krzewów jagodowych,
b) na obrót materiałem siewnym.
Art. 55. 1. Oceny
polowej i laboratoryjnej materiału siewnego, w celu uznania go za
standardowy, dokonują upoważnieni hodowcy w odniesieniu do materiału
siewnego hodowanych przez nich odmian.
2. Oceny
laboratoryjnej własnego materiału siewnego, w celu uznania go za
materiał handlowy lub za handlową mieszankę materiału siewnego, mogą
dokonywać upoważnione podmioty gospodarcze prowadzące obrót tym
materiałem.
3. Dokonujący ocen wymienionych w ust. 1 i 2 wydają świadectwa.
4. Ocena cech zewnętrznych materiału siewnego należy do podmiotów gospodarczych prowadzących obrót tym materiałem siewnym.
5. Oceny
cech zewnętrznych materiału siewnego przeznaczonego na eksport dokonuje
Inspekcja Nasienna. Oceny tej mogą także dokonywać podmioty gospodarcze
prowadzące obrót materiałem siewnym, jeżeli pozwalają na to przepisy
międzynarodowe lub kraju importera.
Art. 56. 1. Oceny
polowej materiału siewnego, zgłoszonego do uznania za materiał
kwalifikowany lub warunkowo kwalifikowany, oraz urzędowej oceny cech
zewnętrznych materiału siewnego przeznaczonego na eksport dokonują, na
zlecenie dyrektora okręgowego inspektoratu, upoważnione osoby fizyczne,
zwane dalej "kwalifikatorami".
2. Próbki materiału
siewnego do oceny na zlecenie zainteresowanego pobierają upoważnione
osoby fizyczne, zwane dalej "próbobiorcami".
3. Kwalifikatorom
i próbobiorcom przysługuje za dokonanie zleconych czynności
wynagrodzenie według stawek ustalonych przez Dyrektora Centralnego
Inspektoratu, na podstawie szczegółowych zasad określonych przez
Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
4. Przepis
ust. 3 nie dotyczy próbobiorców zatrudnionych w podmiotach
gospodarczych upoważnionych do oceny materiału siewnego, jeżeli
pobierają próbki na zlecenie tych podmiotów.
Art. 57. 1. Upoważnienia,
wymienione w art. 55 ust. 1 i 2 oraz w art. 56 ust. 1 i 2, wydaje
dyrektor okręgowego inspektoratu, jeżeli ubiegający się o upoważnienie
zapewnia należyte wykonywanie czynności związanych z oceną materiału
siewnego, a także posiada odpowiednie kwalifikacje, pomieszczenia i
urządzenia do wykonywania tych czynności.
2. Dyrektor
okręgowego inspektoratu może cofnąć upoważnienie wymienione w ust. 1,
jeżeli upoważniony nie spełnia warunków wymaganych do udzielenia tego
upoważnienia lub nie przestrzega obowiązujących przepisów.
Art. 58. Ocena
materiału siewnego dokonana przez organy Inspekcji Nasiennej podlega
opłacie według stawek ustalonych przez Dyrektora Centralnego
Inspektoratu na podstawie szczegółowych zasad określonych przez
Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Art. 59. 1. Jeżeli
zainteresowany nie zgadza się z ustaleniami świadectwa wydanego przez
kwalifikatora, który dokonał oceny polowej lub oceny cech zewnętrznych
materiału siewnego, albo z ustaleniami świadectwa wystawionego na
podstawie oceny laboratoryjnej wymienionej w art. 55 ust. 2, może
zwrócić się do dyrektora okręgowego inspektoratu z wnioskiem o powtórne
dokonanie oceny i wydanie nowego świadectwa.
2. Jeżeli
zainteresowany nie zgadza się z ustaleniami świadectwa oceny materiału
siewnego, wydanego przez dyrektora okręgowego inspektoratu, może
zwrócić się do jednostki organizacyjnej, wskazanej przez Dyrektora
Centralnego Inspektoratu, z wnioskiem o powtórne dokonanie oceny i
wydanie nowego świadectwa.
3. Ustalenia powtórnego świadectwa są ostateczne.
4. Wniosek
wymieniony w ust. 1 lub 2 należy złożyć w terminie trzech dni, jeżeli
dotyczy świadectwa oceny polowej lub cech zewnętrznych, a w terminie
siedmiu dni, jeżeli dotyczy oceny laboratoryjnej lub weryfikacyjnej.
Termin złożenia wniosku biegnie od dnia otrzymania świadectwa.
5. Składający wniosek uiszcza opłatę za ocenę, którą zwraca się w przypadku zmiany świadectwa na korzyść wnioskodawcy.
Art. 60. 1. Kontrola
materiału siewnego polega na sprawdzeniu przestrzegania wymagań
obowiązujących w wytwarzaniu, przechowywaniu, a także w przygotowaniu
do obrotu i w obrocie materiałem siewnym.
2. Kontrolę materiału siewnego przeprowadza się z urzędu.
Art. 61. 1. Pracownicy
Inspekcji Nasiennej, przeprowadzający kontrolę materiału siewnego lub
kontrolę dokonywania jego oceny, są uprawnieni do:
1) wstępu
na grunty, na których wytwarza się materiał siewny, oraz do
pomieszczeń, w których znajduje się ten materiał lub dokonuje się jego
oceny,
2) kontroli dokumentów i żądania
wyjaśnień związanych z wytworzeniem, przechowywaniem, oceną,
przygotowaniem do obrotu i obrotem materiałem siewnym,
3) zabezpieczenia niezbędnych dokumentów i kontrolowanego materiału siewnego,
4) pobierania nieodpłatnie próbek materiału siewnego.
2. Organy Inspekcji Nasiennej mogą:
1) zakazać
wprowadzenia do obrotu albo nakazać wyłączenie z obrotu materiału
siewnego nie odpowiadającego normom i wymaganiom jakościowym oraz
warunkom obrotu materiałem siewnym wymienionym w art. 63, 66 i 67,
2) nakazać
poddanie materiału siewnego wymienionego w pkt 1 zabiegom
uniemożliwiającym użycie go do siewu, sadzenia, szczepienia, okulizacji
lub tylko do rozmnażania roślin.
3. Decyzje wymienione w ust. 2 pkt 1 podlegają natychmiastowemu wykonaniu.
Art. 62. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej określi, w drodze rozporządzenia:
1) sposób i tryb przeprowadzania kontroli materiału siewnego,
2) siedziby i zasięg działania okręgowych inspektoratów Inspekcji Nasiennej, zwanych dalej "okręgowymi inspektoratami",
3) szczegółowe
zasady ustalania stawek wynagrodzeń kwalifikatorów i próbobiorców oraz
stawek opłat za ocenę materiału siewnego - w porozumieniu z Ministrem
Finansów.
Rozdział 6
Obrót materiałem siewnym
Art. 63. 1. Obrót
materiałem siewnym mogą prowadzić podmioty gospodarcze posiadające
zezwolenie na prowadzenie tego obrotu, wydane przez dyrektora
okręgowego inspektoratu właściwego terytorialnie dla siedziby tego
podmiotu.
2. Dyrektor okręgowego inspektoratu
wydaje zezwolenie na wniosek zainteresowanego podmiotu gospodarczego po
stwierdzeniu, czy spełnia on warunki właściwego prowadzenia obrotu, a w
szczególności czy zapewnia przestrzeganie obowiązujących przepisów oraz
czy posiada pomieszczenia i urządzenia zapewniające prawidłowe
przygotowanie, przechowywanie i sprzedaż materiału siewnego.
3. Zezwolenia
mogą dotyczyć prowadzenia obrotu materiałem siewnym bez ograniczeń lub
mogą go ograniczyć ze względu na grupy roślin uprawnych, rodzaje
materiału siewnego, rodzaje opakowań, obszar i okres czasu.
Art. 64. 1. Podmioty gospodarcze prowadzące obrót materiałem siewnym są obowiązane:
1) składać
właściwemu terytorialnie okręgowemu inspektoratowi półroczne informacje
dotyczące obrotu materiałem siewnym do końca miesiąca po upływie
półrocza, w zakresie określonym przez Ministra Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej w drodze rozporządzenia,
2) udzielać zainteresowanemu hodowcy odmiany, na jego żądanie, informacji i umożliwiać wgląd do dokumentów dotyczących:
a) obrotu materiałem siewnym jego odmiany,
b) wartości sprzedanego materiału siewnego odmiany.
2. Przepis
ust. 1 pkt 2 lit. b) stosuje się odpowiednio do podmiotów gospodarczych
sprzedających wytworzony przez nie materiał siewny.
Art. 65. Dyrektor
okręgowego inspektoratu może cofnąć zezwolenie na prowadzenie obrotu
materiałem siewnym w całości lub w części podmiotowi gospodarczemu
naruszającemu zasady i przepisy obowiązujące w obrocie albo nie
uiszczającemu obowiązujących opłat hodowlanych.
Art. 66. 1. Do obrotu dopuszcza się:
1) kwalifikowany i standardowy materiał siewny odmian wpisanych do rejestru,
2) kwalifikowany
i standardowy materiał siewny odmian skreślonych z rejestru, nie dłużej
jednak niż przez okres trzech lat po roku, w którym skreślono odmianę,
3) kwalifikowany i standardowy materiał siewny w celu rozmnożenia i sprzedaży na eksport:
a) odmian hodowanych za granicą i nie wpisanych do rejestru,
b) odmian hodowanych w kraju i wpisanych do rejestru z przeznaczeniem wyłącznie na eksport,
4) handlowy
materiał siewny tych roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do
rejestru w przypadkach, gdy nie ma w rejestrze odmian tych roślin,
5) handlowy materiał siewny tych roślin uprawnych, których odmian nie wpisuje się do rejestru,
6) kwalifikowaną i handlową mieszankę materiału siewnego złożoną z materiału siewnego dopuszczonego do obrotu.
2. W
razie braku wystarczającej ilości materiału siewnego, a także z innych
ważnych powodów gospodarczych, Minister Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej może dopuścić do obrotu:
1) kwalifikowany, standardowy lub handlowy materiał siewny odmian nie wpisanych do rejestru,
2) kwalifikowany lub standardowy materiał siewny odmian krajowych wpisanych do rejestru i przeznaczony wyłącznie na eksport,
3) warunkowo kwalifikowany materiał siewny,
4) handlowy materiał siewny roślin uprawnych, których odmiany wpisuje się do rejestru,
5) inne
kategorie materiału siewnego niż przewidziane w ustawie, jeżeli wynika
to z porozumień międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita
Polska, określając wymagania związane z wytworzeniem i uznaniem tego
materiału.
3. Dopuszczenie do obrotu materiału
siewnego, na podstawie przepisu ust. 2, powinno określać rodzaj i ilość
materiału siewnego oraz okres jego ważności.
4. Producent
może oferować do sprzedaży i zbywać jedynie dopuszczony do obrotu
materiał szkółkarski drzew owocowych i krzewów jagodowych.
Art. 67. 1. Z zagranicy można sprowadzać materiał siewny dopuszczony do obrotu, a także materiał siewny przeznaczony do:
1) prac w hodowli roślin lub do doświadczeń,
2) uprawy
w ogródkach przydomowych i działkowych, sprowadzony bez pośrednictwa
podmiotów gospodarczych prowadzących obrót materiałem siewnym.
2. Kontrolę
graniczną materiału siewnego w miejscach kontroli fitosanitarnej
przeprowadza Inspekcja Nasienna lub na zlecenie jej organów - Państwowa
Inspekcja Ochrony Roślin.
3. W zależności od
wyników kontroli organ dokonujący kontroli zezwala na przywóz lub
zakazuje przywozu kontrolowanego materiału siewnego.
4. Urzędy celne dokonują odprawy celnej tylko tego materiału siewnego, na który zostało wydane zezwolenie na przywóz.
Rozdział 7
Opłata hodowlana
Art. 68. 1. Opłata
hodowlana jest częścią wpływów finansowych uzyskiwanych ze sprzedaży
materiału siewnego w obrocie oraz ze sprzedaży tego materiału przez
jego producenta podmiotom gospodarczym nie prowadzącym obrotu
materiałem siewnym.
2. Opłata hodowlana dotyczy sprzedaży kwalifikowanego i standardowego materiału siewnego.
Art. 69. 1. Opłatę hodowlaną uiszczają podmioty gospodarcze:
1) prowadzące obrót materiałem siewnym przeznaczonym:
a) dla użytkowników tego materiału,
b) do sprzedaży detalicznej,
c) na eksport,
2) wytwarzające materiał siewny, jeżeli sprzedały go podmiotom gospodarczym nie prowadzącym obrotu materiałem siewnym.
2. Przepis
ust. 1 pkt 1 nie dotyczy podmiotów gospodarczych prowadzących wyłącznie
detaliczną sprzedaż materiału siewnego kupionego lub przyjętego w komis
od podmiotów gospodarczych prowadzących obrót tym materiałem.
3. Opłatę hodowlaną ze sprzedaży materiału siewnego odmiany uiszcza się na rzecz jej hodowcy.
4. Opłatę hodowlaną za materiał siewny sprzedany w ciągu kwartału uiszcza się do końca miesiąca po zakończeniu kwartału.
5. Za zwłokę w uiszczaniu opłaty hodowlanej należą się odsetki ustawowe.
6. Nie uiszcza się opłaty hodowlanej, jeżeli:
1) hodowca odmiany chronionej udzielił licencji na sprzedaż jej materiału siewnego,
2) hodowca
odmiany hodowanej za granicą nie określił wysokości tej opłaty w
pisemnej umowie dotyczącej sprzedaży materiału siewnego,
3) materiał siewny odmiany sprzedano jej hodowcy.
Art. 70. 1. Hodowca
odmiany hodowanej w kraju może w umowie zawartej w formie pisemnej z
nabywającym od niego materiał siewny tej odmiany ustalić wysokość
opłaty hodowlanej albo zrzec się tej opłaty.
2. Jeżeli
hodowca odmiany hodowanej w kraju nie ustalił wysokości opłaty
hodowlanej ani nie zrzekł się tej opłaty, obowiązuje uiszczanie na jego
rzecz opłaty hodowlanej według stawki ustalonej przez Ministra
Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej w drodze rozporządzenia.
3. Hodowca
odmiany hodowanej w kraju może zrzec się opłaty hodowlanej lub ustalić
jej stawkę niższą niż ustalił Minister Rolnictwa i Gospodarki
Żywnościowej jedynie wówczas, gdy nie korzysta z dotacji budżetowej na
hodowlę roślin.
Rozdział 8
Prawa twórców odmian
Art. 71. 1. Twórca
odmiany wytworzonej w kraju lub częściowo za granicą lub odkrytej w
kraju, po wpisaniu jej do rejestru lub po przyznaniu do niej wyłącznego
prawa, ma prawo do wynagrodzenia za wszelkie zarobkowe korzystanie z
tej odmiany, chyba że umowa pisemna pomiędzy twórcą a hodowcą stanowi
inaczej.
2. Wynagrodzenie twórcy wymienione w ust.
1 ustala hodowca odmiany w słusznej proporcji do korzyści uzyskiwanych
z zarobkowego korzystania z odmiany, chyba że umowa między hodowcą
odmiany a jej twórcą stanowi inaczej.
3. Wynagrodzenie
wymienione w ust. 1 za wytworzenie odmiany częściowo za granicą nie
przysługuje jej twórcy, jeżeli jest właścicielem, pracobiorcą lub
zleceniobiorcą zagranicznej jednostki organizacyjnej współpracującej
przy tworzeniu tej odmiany.
4. Do wynagrodzenia
twórcy wymienionego w ust. 1 stosuje się odpowiednio przepisy
podatkowe, jak dla autorów w rozumieniu prawa autorskiego i praw
pokrewnych.
Art. 72. 1. Twórca odmiany
wymieniony w art. 71 ust. 1 może żądać powiększenia wynagrodzenia za
wytworzenie lub odkrycie odmiany, jeżeli wynagrodzenie ustalone przez
hodowcę tej odmiany jest wyraźnie za małe w stosunku do korzyści
osiąganych przez hodowcę z zarobkowego korzystania z odmiany.
2. Twórca
odmiany wymieniony w art. 71 ust. 1 może dochodzić roszczenia o
wynagrodzenie za zarobkowe korzystanie z odmiany przed właściwym sądem
wojewódzkim bez obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
Rozdział 9
Przepisy karne
Art. 73. 1. Kto:
1) oznacza
nazwą odmiany wpisanej do rejestru, spisu lub księgi materiał siewny
lub materiał ze zbioru innej lub nieznanej odmiany (art. 8 ust. 2 i
art. 37),
2) prowadzi obrót materiałem siewnym bez zezwolenia wymienionego w art. 63,
3) wprowadza do obrotu materiał siewny nie wymieniony w art. 66 albo nie odpowiadający obowiązującym wymaganiom,
4) utrudnia lub udaremnia działalność organów Inspekcji Nasiennej
- podlega karze aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny.
2. Kto:
1) nie stosuje nazwy odmiany zgodnie z art. 8 ust. 4 i art. 37,
2) nie stosuje się do nakazów obowiązujących w rejonie zamkniętym (art. 44 ust. 3),
3) wytwarza materiał szkółkarski drzew owocowych i krzewów jagodowych bez zezwolenia (art. 45 ust. 1),
4) nie udziela informacji określonych w art. 64,
5) wykorzystuje
wiadomości uzyskane w trakcie lustracji hodowli zachowawczej odmiany do
innych celów niż określone w art. 16 ust. 1 pkt 3
- podlega karze grzywny.
3. W przypadkach określonych w ust. 1 i 2 orzeka się w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
Rozdział 10
Przepisy przejściowe i końcowe
Art. 74. Uprawnienia
do prowadzenia obrotu materiałem siewnym, przysługujące lub uzyskane na
podstawie dotychczasowych przepisów, tracą moc po upływie sześciu
miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Art. 75. Zachowują
moc zezwolenia na wytwarzanie materiału szkółkarskiego drzew owocowych
i krzewów jagodowych uzyskane na podstawie dotychczasowych przepisów.
Art. 76. 1. Prawa
hodowców, autorów odmian i osób fizycznych, które udzieliły pomocy przy
wytwarzaniu odmian, istniejące w dniu wejścia w życie ustawy, pozostają
w mocy do czasu ich wygaśnięcia. Do praw tych stosuje się przepisy,
jakim podlegały one przed wejściem w życie ustawy.
2. Hodowca
odmiany wpisanej do rejestru przed wejściem w życie ustawy jest
obowiązany dostarczyć Centralnemu Ośrodkowi informacje niezbędne do
ustalania wielkości premii autorskiej.
Art. 77. 1. Do
spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych
do tego dnia decyzją ostateczną, stosuje się przepisy niniejszej
ustawy, z zastrzeżeniem przepisu ust. 2.
2. Wyłączne
prawo, określone w art. 25 ust. 3 pkt 1, nie odnosi się do odmian
pochodnych, które przed wejściem w życie ustawy były przedmiotem
wniosku o przyznanie do nich wyłącznego prawa.
Art. 78. Opłaty wymienione w art. 11, 34 i 58 stanowią dochód budżetu państwa.
Art. 79. Dotychczasowy
Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych oraz Inspekcja
Nasienna stają się, w rozumieniu ustawy, odpowiednio Centralnym
Ośrodkiem Badania Odmian Roślin Uprawnych i Inspekcją Nasienną.
Art. 80. Traci
moc ustawa z dnia 10 października 1987 r. o nasiennictwie (Dz. U. Nr
31, poz. 166, z 1989 r. Nr 6, poz. 33 oraz z 1990 r. Nr 34, poz. 198 i
Nr 89, poz. 517), z tym że zachowują moc przepisy wykonawcze wydane na
podstawie art. 37 tej ustawy dotyczące premii autorskiej i pomocniczej
premii autorskiej.
Art. 81. Ustawa wchodzi w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.





