ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA OCHRONY ŚRODOWISKA, ZASOBÓW NATURALNYCH I LEŚNICTWA
z dnia 29 listopada 1995 r.
w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu prac z zakresu gospodarki leśnej.
(Dz. U. z dnia 18 grudnia 1995 r.)
Na podstawie art. 208 § 2 Kodeksu pracy zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepisy ogólne
§ 1. Przepisy rozporządzenia stosuje się przy wykonywaniu prac z zakresu gospodarki leśnej.
§ 2. 1. Osoba
nadzorująca wykonywanie prac, zwana dalej "osobą nadzorującą",
obowiązana jest właściwie organizować pracę i nie dopuszczać do
stosowania wadliwych sposobów wykonywania robót.
2. Osoba
nadzorująca ma obowiązek odsunąć od pracy pracownika nie
przestrzegającego przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 3. Jeżeli
na powierzchni, na której są wykonywane operacje technologiczne i
transportowe, obejmującej jedną lub więcej działek roboczych, zwanej
dalej "powierzchnią roboczą", jednocześnie wykonują pracę pracownicy
zatrudnieni przez różne zakłady pracy, zakłady te wyznaczają spośród
siebie koordynatora sprawującego nadzór nad zapewnieniem bezpieczeństwa
pracy lub koordynatora takiego wyznacza zleceniodawca robót.
§ 4. Zabrania
się dopuszczania do pracy osób o widocznych oznakach niedyspozycji
fizycznej lub psychicznej oraz zgłaszających takie niedyspozycje.
§ 5. Dla
wszystkich prac i urządzeń produkcyjnych, przy których występuje ryzyko
wypadków lub utraty zdrowia, powinny być określone strefy wewnątrz i
wokół urządzeń produkcyjnych albo stanowisk pracy, w których człowiek
jest stale narażony na ryzyko urazów lub utraty zdrowia, zwane dalej
"strefami niebezpiecznymi", i - stosownie do oceny ryzyka - strefy
niebezpieczne powiększone o strefy, w których ryzyko urazów lub utraty
zdrowia występuje okresowo, zwane dalej "strefami zagrożenia".
§ 6. Osoby
uprawnione do przebywania na powierzchni roboczej przy wykonywaniu
prac, które są realizowane w tym samym czasie, powinny znać strefy
niebezpieczne i strefy zagrożenia związane z wykonywaną pracą, a także
mieć ustalone zasady porozumiewania się i sygnalizacji.
§ 7. W
razie wykonywania pracy na powierzchni roboczej przez jedną osobę,
stosuje się - w zależności od oceny ryzyka - nadzór doraźny polegający
na kontakcie osoby uprawnionej z pracownikiem co najmniej raz pod
koniec zmiany roboczej lub nadzór stały polegający na bezpośrednim
kontakcie osoby uprawnionej z pracownikiem powierzonym jej nadzorowi.
§ 8. Poszczególne
operacje powinny być wykonywane w taki sposób i w takiej kolejności,
aby umożliwiały wykonanie operacji następnej zgodnie z zasadami
bezpieczeństwa i higieny pracy.
§ 9. Każde
urządzenie produkcyjne powinno być sprawne i używane zgodnie z
przeznaczeniem i warunkami określonymi w instrukcji obsługi, a maszyna
powinna być wyposażona w świadectwo i posiadać znak bezpieczeństwa,
jeżeli takie obowiązują.
§ 10. Ciągniki i inne maszyny samojezdne, stosowane do prac leśnych, powinny być wyposażone w bezpieczne kabiny lub ramy ochronne.
§ 11. Zabrania się stosowania:
1) benzyny etylizowanej do zasilania maszyn przenośnych o napędzie spalinowym,
2) wałów napędowych przegubowo-teleskopowych bez osłon.
§ 12. Na
powierzchniach leśnych, na których przewiduje się prowadzenie prac
przez okres dłuższy niż pięć dni, należy zapewnić schron stały lub
przewoźny, stwarzający możliwość ochrony przed niekorzystnymi warunkami
pogodowymi.
§ 13. Na powierzchniach
roboczych lub pojedynczych stanowiskach pracy powinna się znajdować
apteczka pierwszej pomocy, zaopatrzona w stosowny do potrzeb zestaw
środków farmaceutycznych i materiałów medycznych.
Rozdział 2
Zagospodarowanie lasu
§ 14. 1. Prace
przy zbiorze szyszek, nasion i pędów z drzew stojących mogą być
wykonywane tylko przez pracowników posiadających aktualne orzeczenie
lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokościach.
2. Prace
przy zbiorze szyszek, nasion i pędów z drzew stojących mogą być
wykonywane wyłącznie przez co najmniej dwóch pracowników pod nadzorem
stałym.
3. Zabrania się prowadzenia zbioru podczas
burzy, opadów atmosferycznych, silnego wiatru, ograniczonej widoczności
oraz przy temperaturze poniżej minus 5oC (268,15oK).
§ 15. Przy
zastosowaniu pilarki z urządzeniem tnącym na wysięgniku do wycinania
drzewek, krzewów, chwastów i traw, strefa niebezpieczna obejmuje
przestrzeń w promieniu 10 m od pilarki.
§ 16. 1. Podkrzesywanie
gałęzi narzędziami ręcznymi może być wykonywane do wysokości 2 m. Do
podkrzesywania powyżej 2 m należy stosować podkrzesywacze z
wysięgnikiem, drabiny lub pomosty.
2. Zabrania się
podkrzesywania gałęzi z drabiny bądź pomostu podczas silnego wiatru,
burzy i ulewnego deszczu oraz przy gęstej mgle.
§ 17. Do
prac w zagospodarowaniu lasu należy stosować wyłącznie środki ochrony
roślin dopuszczone do obrotu handlowego i ściśle przestrzegać wskazań
producenta danego środka.
§ 18. Do prac
z bezpośrednim użyciem pestycydów oraz nadzoru nad takimi pracami mogą
być dopuszczeni wyłącznie pracownicy posiadający aktualne orzeczenie
lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy przy styczności z pestycydami
oraz zaświadczenie o przeszkoleniu w zakresie wykonywania takich prac.
Rozdział 3
Pozyskiwanie i transport drewna
§ 19. Do
pracy z użyciem pilarki można dopuścić wyłącznie pracowników, którzy
posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak
przeciwwskazań do pracy przy użyciu maszyn wywołujących drgania
mechaniczne oraz zaświadczenie o odbyciu z wynikiem pozytywnym
szkolenia kursowego dla drwali-operatorów pilarek z zakresu pracy
pilarką i jej obsługi.
§ 20. 1. Przy pracy pilarką z piłą łańcuchową strefa niebezpieczna obejmuje przestrzeń o promieniu co najmniej 2 m od niej.
2. W
strefie niebezpiecznej może znajdować się tylko operator, a w
szczególnie uzasadnionych przypadkach - także pomocnik oraz osoba
nadzorująca lub prowadząca szkolenie.
§ 21. 1. Przy
ścince drzew strefa zagrożenia obejmuje przestrzeń o promieniu dwóch
wysokości ścinanych drzew; w strefie tej w tym samym czasie nie powinny
znajdować się inne stanowiska robocze.
2. Na
powierzchniach roboczych, na których prowadzona jest ścinka drzew,
obowiązuje zakaz przebywania osób postronnych. Powierzchnie te powinny
być oznaczone tablicami zakazującymi wstępu na powierzchnię roboczą, z
podaniem przyczyny zakazu.
§ 22. Przed
rozpoczęciem ścinki wszyscy pracownicy powinni być zapoznani z
organizacją prac, przebiegiem granic działek roboczych oraz
zagrożeniami na powierzchni roboczej.
§ 23. Ścinka
drzew pilarką w cięciach rębnych i trzebieżach musi być poprzedzona
przygotowaniem stanowiska roboczego, obejmującym usunięcie dolnych,
przeszkadzających gałęzi, oczyszczenie powierzchni wokół drzewa z
leżaniny, podszytów i śniegu, oraz przygotowaniem ścieżki oddalenia na
co najmniej 5 m od pnia.
§ 24. Operacje
technologiczne z użyciem pilarki mogą być wykonywane na danej
powierzchni roboczej przez jedną osobę tylko wtedy, gdy w pobliżu
znajduje się druga uprawniona osoba oraz pozostają one ze sobą w stałym
kontakcie.
§ 25. 1. Operacje technologiczne z użyciem pilarki należy wykonywać pod nadzorem doraźnym, z wyjątkiem prac określonych w ust. 2.
2. Prace
z użyciem pilarki przy usuwaniu złomów i wywrotów, ścince i obalaniu
drzew zrośniętych, dziuplastych lub pochylonych i o znacznej grubości
(drzew trudnych) i drzew ze złamanym wierzchołkiem lub nadłamanymi
gałęziami (drzew niebezpiecznych) oraz prace przy drzewach zawieszonych
trudnych do ściągnięcia powinny być wykonywane pod stałym nadzorem.
§ 26. Prace
z użyciem maszyn wielooperacyjnych, wykonujących więcej niż jedną
operację technologiczną lub co najmniej po jednej operacji
technologicznej i transportowej, takich jak maszyny
ścinkowo-układające, ścinkowo-zrywkowe, okrzesująco-przerzynające
(procesory), ścinkowo-okrzesująco-przerzynające (harwestery),
samojezdne rębarki z pojemnikami do zrywki zrębków, mogą być wykonywane
przez jedną osobę na danej powierzchni roboczej, pod warunkiem nadzoru
doraźnego lub wyposażenia maszyny w radiotelefon.
§ 27. 1. Ścinkę drzew o średnicy w miejscu cięcia do 20 cm można wykonywać:
1) pilarką z piłą łańcuchową - bez sprzętu pomocniczego,
2) pilarką z piłą łańcuchową i uchwytem pionowym,
3) pilarką z urządzeniem tnącym na wysięgniku,
4) narzędziami ręcznymi - przy pielęgnacji drzew i czyszczeniach wczesnych.
2. Ścinkę
i obalanie drzew o średnicy w miejscu cięcia większej niż 20 cm można
wykonywać jednoosobowo lub dwuosobowo przy użyciu pilarki i sprzętu
pomocniczego w postaci:
1) dźwigni-obracaka
lub tyczki kierunkowej - przy drzewach o grubości nie przekraczającej
potrójnej szerokości prowadnicy pilarki,
2) klinów lub innych urządzeń rozwierających rzaz - przy drzewach grubszych od potrójnej szerokości prowadnicy pilarki.
§ 28. Operacje
technologiczne z użyciem maszyn wielooperacyjnych należy wykonywać
zgodnie z warunkami określonymi w instrukcjach ich obsługi.
§ 29. 1. Rozpoczęta
ścinka drzewa w cięciach rębnych i późnych trzebieżach powinna być
zakończona obaleniem drzewa, a w przypadku jego zawieszenia -
ściągnięciem przed przystąpieniem do ścinki następnego drzewa.
2. Jeżeli
ściągnięcie drzewa zawieszonego okazało się niemożliwe przy użyciu
dozwolonych sposobów i środków, którymi dysponuje operator, jest on
zobowiązany przerwać pracę i zawiadomić o tym osobę nadzorującą, która
powinna zapewnić możliwość bezpiecznego ściągnięcia zawieszonego drzewa.
3. Do czasu ściągnięcia zawieszonego drzewa na działce roboczej mogą być wykonywane jedynie prace związane z jego ściąganiem.
§ 30. Zabrania się wykonywania operacji technologicznych z użyciem pilarki:
1) bez uprzedniego sprawdzenia, czy w strefie zagrożenia nie znajdują się ludzie lub zwierzęta,
2) podczas
wiatru, który może wpłynąć na zmianę założonego kierunku obalenia
drzewa lub powodować jego pękanie i niekontrolowane obalenie,
3) podczas
wyładowań atmosferycznych, ulewnego deszczu, śnieżycy, podczas gęstej
mgły, zapadającej ciemności oraz przy temperaturze poniżej minus 20oC (253,15oK).
§ 31. Zabrania się wykonywania operacji technologicznych z użyciem maszyn wielooperacyjnych:
1) bez uprzedniego sprawdzenia, czy w strefie zagrożenia nie znajdują się ludzie lub zwierzęta,
2) podczas wiatru, który może powodować pękanie i niekontrolowane obalenie ścinanego drzewa,
3) przy ograniczonej widoczności, pomimo stosowania świateł roboczych.
§ 32. Strefa niebezpieczna dla pojazdów przeznaczonych do przewozu drewna, wyposażonych w urządzenia linowe, obejmuje:
1) w
przypadku załadunku drewna - przestrzeń zawartą wewnątrz obrysu pojazdu
i stosu drewna okrągłego ułożonego na podkładach (mygła) wraz z
przestrzenią między pojazdem i mygłą oraz sięgającą 10 m poza pojazd i
1 m poza mygłę, jednak nie mniej niż 10 m od napiętych lin,
2) w
przypadku rozładunku drewna - przestrzeń wewnątrz obrysu pojazdu z
drewnem i stanowiska rozładowawczego wraz z przestrzenią między
pojazdem i stanowiskiem oraz sięgającą 5 m dookoła poza ten obrys,
jednak nie mniej niż 10 m od napiętych lin.
§ 33. Strefa
niebezpieczna przy załadunku i rozładunku pojazdów przeznaczonych do
przewozu drewna, wyposażonych w żurawie, obejmuje przestrzeń objętą
obrysem pojazdu i mygły wraz z przestrzenią między pojazdem i mygłą
oraz sięgającą dookoła poza ten obrys na maksymalny wysięg żurawia i
długość przemieszczanego drewna.
§ 34. W strefę niebezpieczną można wejść tylko na polecenie operatora lub za jego wyraźną zgodą.
§ 35. 1. Mechaniczna
zrywka i wywóz drewna mogą być wykonywane jednoosobowo lub wieloosobowo
- odpowiednio do wymaganej liczby osób obsługi urządzenia technicznego.
2. Zrywka konna może być wykonywana przez jedną osobę, pod nadzorem doraźnym.
3. Zrywka ręczna powinna być wykonywana w zespołach co najmniej dwuosobowych.
§ 36. Zabrania się zakładania mygieł:
1) bezpośrednio przy drogach publicznych,
2) przy drogach nie gwarantujących bezpiecznego przejazdu pojazdom wywozowym,
3) w miejscach uniemożliwiających bezpieczny załadunek drewna, jak np. pod liniami energetycznymi.
§ 37. Zabrania się podczas zrywki i wywozu drewna:
1) dotykania lin, łańcuchów i drewna będącego w ruchu,
2) przebywania na transportowanym ładunku,
3) przechodzenia przez liny i drewno w czasie ich ruchu,
4) przebywania w zasięgu zrywanego drewna,
5) odpinania ładunku przed zatrzymaniem się pojazdu i zupełnym zwolnieniem lin,
6) przebywania w zasięgu lin lub żurawia,
7) łączenia lin za pomocą węzłów lub w inny niewłaściwy sposób,
8) przerzynki drewna znajdującego się na pojeździe lub nie odczepionego od środka zrywkowego.
Rozdział 4
Pozyskiwanie żywicy
§ 38. Prac żywiczarskich nie wolno prowadzić:
1) w odległości mniejszej niż 50 m od miejsca pozyskiwania drewna,
2) podczas silnych wiatrów i burz.
§ 39. Zabrania się stosowania do żywicowania substancji żrących i toksycznych lub ich komponentów jako stymulatorów wycieku żywicy.
§ 40. W
schronie żywiczarskim powinny znajdować się: pojemnik z czystą wodą,
środki do mycia rąk, ręcznik oraz apteczka pierwszej pomocy zaopatrzona
w stosowny do potrzeb zestaw środków farmaceutycznych i materiałów
medycznych.
§ 41. Żywicę sosnową należy
przechowywać w szczelnych bębnach (beczkach) metalowych. Bębny należy
napełniać żywicą z pozostawieniem wolnej przestrzeni o wysokości
przynajmniej 10 cm.
Rozdział 5
Przepisy końcowe
§ 42. Traci
moc rozporządzenie Ministrów: Pracy i Opieki Społecznej, Leśnictwa oraz
Zdrowia z dnia 26 lutego 1953 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny
pracy pracowników zatrudnionych przy pozyskaniu drewna, karpiny i
żywicy (Dz. U. Nr 20, poz. 78).
§ 43. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.





